История Белорусии

СОДЕРЖАНИЕ
ЗМАГАННЕ ПОЛАЦКАЙ І ІНШЫХ ЗЯМЕЛЬ ЗА НЕЗАЛЕЖНАСТЬ. 2
ЗНЕШНЯЯ ПАЛІТЫКА ПОЛАЦКАГА КНЯСТВА. РАСПАД КІЕУСКАЙ ДЗЯРЖАВЫ. 2
ПРЫНЯЦЦЕ ХРЫСЦІЯНСТВА. ХРЫСЦІЯНСТВА І АСВЕТА. 9
ЛIТАРАТУРА 13
Змаганне Полацкай і іншых зямель за незалежнасть.
Знешняя палітыка Полацкага княства. Распад Кіеускай дзяржавы.
Полацк, упершыню ўспомнены ў «Аповесці мінулых часоў» у сувязі з
дзяльбою гарадоў наўгародскім князем Рурыкам. Праз тры гады пасля гэтага, у
865-м, сюды прыйшло кіеўскае войска князёу Аскольда і Дзіра, што, як
паведамляе Ніка-наўскі летапіс, «ваявалі палачанаў і шмат зла ўчынілі», а ў
выніку на нейкі час зрабілі горад залежным ад Кіева.
Тагачасны Полацк гэта абнесены драўлянымі сценамі, абведзены валам ды
ровам град-дзядзінец, плошчаю ўсяго 1 гектар, а таксама неўмацаваны вакольны
горад, дзе жылі рамеснікі. Яны сяліліся і каля княжага дзядзінца, і трохі далей, дзе
цяпер стадыён. Полацк меў тысяч пяць жыха-роў крыху меней за Кіеў і
Ноўгарад і болей за любы іншы ўсходнеславянскі горад.
У 907, 911, 941 і 944 гадах полацкія дружыны, даручыў-шы лёс Перуну,
выходзілі адсюль у паходы на далёкі Царгорад-Канстанцінопаль, сталіцу
Візантыйскае імперыі. Паганс-кі бог вайны спрыяў продкам. Полацк мы
знаходзім у пералі-ку гарадоў, якім Царгорад плаціў даніну. Сілу галоўнай
крывіцкай цвярдыні ведалі і паўночныя суседзі. У сканды-наўскіх сагах ён
згадваецца дзесяткі разоў пад назваю Пал-цеск'я ад старажытных
усходнеславянскіх найменняў Полацеск, Полцеск, Полацьсі.
Полацк называюць «древнерусскнм городом», адным з цэнтраў
старажытнарускае дзяржавы, або Кіеўскае Русі. Але, па-першае, такой назвы
Кіеўская Русь вы не знойдзеце ні ў адным летапі-се. Па-другое, «дзяржава»
гэтая была шматковая нетры-валая, аб'яднаная сілаю зброі, а Полацк трапляў у
яе зусім ненадоўга, супроць свае волі і заўсёды імкнуўся як найхутчэй вызваліцца.
А па-трэцяе, "адзіная старажытнаруская народнасць" (гэтаксама, як і «адзіная
старажытнаруская мова»), ад якой нібыта паходзяць тры ўсходнеславянскія
народы, міф, створаны дзеля абгрунтавання адвечных прэтэнзій маскоўскіх
князёў і цароў на беларускія ды ўкраінскія землі. Логіка тут вельмі простая:
паколькі мы, маўляў, з ад-наго кораня, значыцца, жыць павінны ў адной дзяржаве
зразумела, у расейскай.
Летапіс называе Полацк сярод гарадоў, дзе сядзелі князі, якія прызнавалі
старэйшым між сябе кіеўскага Алега. Разам з тым улада далёкага Кіева ніколі не
была тут трывалая. Горад нашых продкаў імкнуўся жыць незалежна і будаваць
сваю дзяржаву. Добрыя ўмовы гэтаму стварала выгаднае геаграфічнае сгановішча
на шляхах, што звязвалі Арабскі халіфат і Хазарыю са Скандынавіяй і славянскім
светам.
У 2-й палове Х стагоддзя ў Полацку кіраваў незалежны ні ад Кіева, ні ад
Ноўгарада князь Рагвалод. (Відаць, ён быў сынам полацкай княгіні Прадславы,
згаданай у дамове, якую ў 945 годзе падпісалі Візантыя і кіеўскі князь Ігар.)
Іначай кажучы, у тыя часы пачала існаванне першая беларуская дзяржава
Полацкае княства.
На хаўрус з ёю мог разлічваць той, хто возьме за жонку Рагвалодаву дачку
Рагнеду. Магла віраваць над Палатою вясельная бяседа з хмельным мёдам і
заморскім віном, з пес-нямі гусляроў і прысягамі на вечную ўзаемную вернасць.